بیت کوین (Bitcoin)

بیت کوین (Bitcoin)

بیت کوین یک شبکه تعاملی است که روشی تازه برای پرداخت و نوعی پول دیجیتال را به وجود آورده است. «پول» بودن، یک جایگاه حقوقی است و پول بودن بیت‌کوین منوط به پذیرش جایگاه حقوقی آن از سوی دولت‌ها است. تاکنون هیچ کشوری حتی ژاپن بیت‌کوین را به عنوان پول به رسمیت نشناخته‌ و آمریکا، آلمان و چین بر کالا بودن بیت‌کوین تأکید دارند. بیت‌کوین در نظام حقوقی ژاپن و آلمان کالایی است که می‌تواند به عنوان ابزار پرداخت استفاده شود. در این شبکه پرداخت به صورت همتا به همتا (P2P) و بدون وجود یک مرکزیت برای نظارت و راه اندازی کار و فقط توسط خود کاربران درون شبکه صورت می گیرد. از دیدگاه یک کاربر، بیت کوین پولی است که می توانید آن را در بستر اینترنت خرج کنید. از نظر فنی بیت‌کوین نخستین پول دیجیتال غیرمتمرکز است. چرا که بدون بانک مرکزی یا مسئول مرکزی کار می‌کند. این شبکه همتابه‌همتا است و تراکنش‌ها، مستقیماً و بدون واسطه بین کاربران انجام می‌شود.

مزایای بیت کوین
پرداخت بدون محدودیت – در هر زمان از شبانه روز و در هر کجا که قرار داشته باشید، ارسال و دریافت بیت کوین با هر مبلغی امکان پذیر است. در کار کردن با بیت کوین هیچ تعطیلات و حد و مرزی وجود ندارد و بیت کوین کنترل کامل کاربران بر دارایی هایشان را امکان پذیر می سازد.
کارمزد بسیار کم – در حال حاضر استفاده از خدمات بیت کوین شامل هزینه یا کارمزد نمی شود یا کارمزد ان بسیار کم است. اگر می خواهید تراکنش شما هر چه زودتر از بازه معمول ان انجام شود می توانید با پرداخت کارمزد روند ان را تسریع کنید؛ در این صورت است که تایید تراکنش شما از شبکه زودتر قابل دریافت خواهد بود.
ریسک کمتر برای صاحبان کسب و کار – تراکنش هایی که از طریق بیت کوین انجام می گیرد امن و غیر قابل بازگشت است و در انجام نقل و انتقالات مشخصات شخصی و حساس طرفین رد و بدل نمی شود. در چنین شبکه ای نیازی نیست که نگران بازگشت یک طرفه وجه باشید یا از کلاهبرداری های رایج در اینترنت بترسید. در معامله با بیت کوین هیچ کارت اعتباری در کار نیست و برای انجام انتقال فقط نیاز به آدرس کیف پول گیرنده اعتبار است.
امنیت و تسلط کامل – با توجه به این که روند پرداخت وجه به شخصی در این شبکه با استفاده از بیت کوین کاملا توسط خود شما و نه با دخالت شخص سومی صورت می پذیرد، شما بر تراکنش تسلط کامل دارید و مبلغ بیشتری به شما تحمیل نمی شود و امنیت شما در انجام تراکنش تضمین است. شخص گیرنده اعتبار نمی تواند هویت شما را تشخیص دهد.
شفافیت در عملکرد شبکه – این که بیت کوین ها چگونه تامین شده است را به سادگی از روی اطلاعات در دسترس در زنجیره بلاک یا همان بلاک چین می توان دریافت و راستی آزمایی کرد. هیچ شخص یا سازمانی نمی تواند واسطه گری و اطلاعات را دستکاری کند چرا که پروتکل ها با استفاده از رمزنگاری ایمن شده است.
معایب بیت‌کوین
استقبال کمرنگ – هنوز بسیاری از مردم در سراسر جهان درباره بیت کوین آگاهی ندارند، نمی دانند چیست و چه کاری با آن می توان انجام داد و ویژگی های بیت کوین را نمی شناسند. کسب و کار های مختلف همین که با مزایای بیت کوین آشنا می شوند به استفاده از آن می پیوندند ولی هنوز این فهرست کم است.
ناپایداری – ارزش کلی بیت کوین های در گردش و شمار کسب و کار هایی که از بیت کوین استفاده می کنند نسبت به آنچه تصور می شود باشد، هنوز کم است. در این صورت فعالیت های تجازی که بزرگ هنوز تاثیری بر افزایش بهای بیت کوین نگذاشته اند. اگر بازار و فناوری بیت کوین بیشتر رشد کند، ناپایداری که از آن حرف می زنیم کاهش خواهد یافت. با توجه به این که بیت کوین یک پدیده است بنابراین شیوه که این راه را قرار است بپیماید هم سخت قابل پیش بینی است.
در حال توسعه بودن – برنامه های کاربردی و نرم افزار های بیت کوین هنوز نسخه نهایی ندارند و در حالت آزمایشی یا بتا هستند. بیت کوین هنوز در حال بالندگی است و کامل نشده است و روز به روز برنامه نویسان در حال غیب یابی و تکمیل آن هستند.
مصرف انرژی بالا – مصرف بالای انرژی توسط شبکه بیت‌کوین همواره یکی از موارد انتقاد به بیت‌کوین بوده‌است. میزان تخمینی برق مصرف شده در دنیا توسط شبکه بیت‌کوین برابر با ۳۰/۱۴ تراوات ساعت، برابر با میانگین برق مصرفی ایرلند است.
گرمایش زمین – با توجه به اینکه بیت کوین با مصرف میزان بسیار بالای انرژی برق تولید شده و دستگاه‌های ماینینگ میزان بسیار بالایی گرما تولید می‌کنند پیش‌بینی شده‌است که تا سال ۲۰۲۳ میلادی دمای زمین را ۲ درجه گرمتر کند. در این تحقیق میزان گرمای تولید شده توسط ژنراتورهای مولد برق که معمولاً با سوزاندن سوختهای فسیلی انرژی تولید می‌کنند لحاظ نشده‌ است.

هر آنچه باید درباره بیت کوین بدانید

وقتی واژه بیت کوین را به کار می بریم در واقع داریم از کل شبکه صحبت می کنیم و هر زمان که از واژه بیت کوین صحبت کردیم در واقع از ارز دیجیتالی آن صحبت می کنیم، این دو را با هم اشتباه نگیرید! بنابراین بیت کوین یک سیستم حسابداری با سه ورودی به حساب می آید. در چند سال گذشته ارزش بیت‌کوین در بازارهای جهانی از چند صدم دلار آمریکا به چندهزار دلار افزایش یافته‌است. شمار شرکت‌های خدماتی و تاجرانی که بیت‌کوین می‌پذیرند نیز در حال افزایش است.

در استفاده از بیت کوین کاربر مجاز است تا با رعایت حریم خصوصی خود پرداخت ها را انجام دهد یا از شخصی درخواست پرداخت وجه کند بدون این که مشخصات واقعی اش مشخص شود. ناشناس بودن بیت کوین را نمی توان با امنیت حریم خصوصی که پول نقد در اختیار شما قرار می دهد یکی دانست. استفاده از بیت کوین گزارش هایی را در شبکه ایجاد می کند. توسعه دهندگان آن در حال افزایش سطح امنیت حریم خصوصی در این شبکه هستند.

یکی از بزرگترین دلایل برای اعتماد به بیت کوین این است که نیازی نیست به آن اعتماد کنید! بیت کوین کاملا متن باز است و هیچ مرکزیتی در آن وجود ندارد. یعنی شما به عنوان یک برنامه نویس می توانید به کد های آن دسترسی پیدا کنید و به همین ترتیب می توانید از ساز و کار بیت کوین سر در بیاورید. در انجام تراکنش ها نیاز به وجود شخص سومی برای تایید تراکنش شما نیست و نتیجه تراکنش شما فورا قابل مشاهده است.

درست است که سازمان مرکزی در ساز و کار بیت کوین وجود ندارد ولی بیت کوین ارز بدون پشتوانه ای نیست. به خودی خود بیت کوین شامل مالیات نمی شود ولی ممکن است کشور ها در قانون گذاری های خود برای آن قانون های مالیاتی در نظر بگیرند.

هیچ گاه نباید انتظار داشته باشید که می توانید از طریق بیت کوین پولدار شوید. بیت کوین از قوانین پایه اقتصاد پیروی نمی کند و ممکن است خوبی ها و مزایای آن شما را به شدت جذب کند ولی باید به یاد داشته باشید که تصمیمات شما باید خیلی محتاطانه باشد.

چه کسانی بیت کوین را ساختند

بیت کوین اولین تجربه از پول ناشناس و غیر قابل ردیابی برای مردم است. در توصیفی که از ابتدای امر درباره بیت کوین بازگو می شد این بوده است که نوعی پول جدید است که به جای وجود یک مرجع برای تایید اعتبار تراکنش ها از رمزنگاری استفاده می شود. یک برنامه نویس نرم افزار به نام ساتوشی ناکاموتو ایده بیت کوین را که یک روز پرداخت الکترونیک بر پایه مسائل ریاضی می باشد را داده است. ایده از این قرار بود که یک ارز مستقل از هر نوع تایید کننده مرکز باشد که نقل و انتقالات را الکترونیکی انجام دهد، تا حد زیادی فوری و هزینه های تراکنش آن پایین باشد.

رمز و راز درازی پشت داستان سازنده بیت کوین وجود دارد. ساتوشی ناکاموتو یکی از افراد موثر در بین سازندگان سکه های مجازی است ولی شک و شبهه های زیادی در باره این که واقعا شخص اصلی کیست، همچنان وجود دارد. ولی در سال ۲۰۱۶ یک دانشمند استرالیایی به نام کریگ رایت ادعا کرد که او مخترع بیت‌کوین است. البته بسیاری معتقدند که او یک شخص نیست و بیت‌کوین محصولی از یک گروه برنامه‌نویسی بزرگ است. هویت ناشناخته ناکاموتو باعث نگرانی‌هایی می‌شود. از جمله، برداشت نادرست از متن بازبودن بیت‌کوین بر می‌گردد. این که هر توسعه دهنده‌ای می‌تواند کد آن را بازبینی کرده یا تغییراتی در آن ایجاد کرده یا نرم‌افزار بیت‌کوین مخصوص خود را بسازد. امنیت، از ویژگی‌های مهم نرم‌افزار متن باز است.

چاپ بیت کوین

بیت کوین یک ارز دیجیتال نامتمرکز است یعنی به این معنا که در دنیای فیزیکی ما وجود خارجی ندارد و حتی بانک مرکزی هم برای آن وجود ندارد. این ارز به صورت فیزیکی و توسط یک بانک مرکزی مانند ارز هیی همچون دلار، یورو و … چاپ نمی شود. ممکن است سوال کنید که پس اگر بیت کوین پول فیزیکی نیست چطور وقتی در اینترنت آن را جستجو می کنیم تصاویری از سکه های فیزیکی می بینیم؟! در پاسخ باید گفت این تصاویر صرفا برای مقاصد توضیحی به کار می رود و واقعا چنین سکه هایی وجود ندارد. البته که گروهی اقدام به تولید سکه هایی کرده اند ولی به طور رسمی نمی باشد.

نحوه کار بیت کوین

شیوه انجام یک تراکنش در بیت کوین

از نگاه یک کاربر، بیت کوین یک برنامه کاربردی روی تلفن هوشمند یا یک نرم افزاری کامپیوتری است که از طریق آن به کیف پول بیت کوین خود دسترسی دارد و از طریق این کیف پول و نرم افزار و برنامه کاربردی می تواند به ارسال یا دریافت بیت کوین بپردازد.

بیت کوین بر اساس زنجیره بلاک یا بلاک چین فعالیت می کند که این مورد یک شبکه پر از اطلاعات که شامل همه تراکنش های صورت گرفته تاکنون است و به هر کاربر در این شبکه اجازه می دهد تا درستی یک تراکنش را تایید کند. اعتبار سنجی هر تراکنش از طریق امضای دیجیتال آدرس های ارسال محافظت می شود و همه کاربران را مجاز می کند تا بیت کوین هایی را که ارسال می کنند را کنترل کنند. هر کسی می تواند تراکنش ها را با سخت افزار های قدرتمند محاسبه و پردازش کند و حتی برای انجام چنین کاری به عنوان جایزه بیت کوین هم بدست می آورد. به چنین کاری به اصطلاح استخراج یا ماینینگ می گویند.

بیت کوین بدست آوریم

بیت کوین را می توان از راه های زیادی بدست آورد که مهم ترین آن عبارتند از:

  • بیت‌کوین‌ ها اغلب از راه انجام فعالیت هایی با نام استخراج یا ماینینگ که همان فرایند پردازش تراکنش‌ های بیت‌کوین است، بدست می‌آیند. این روش مستلزم در اختیار داشتن کامپیوترها و سخت‌افزارهایی با پردازشگرهای قدرتمند است.
  • دریافت بیت کوین از افراد به عنوان دستمزد انجام کار
  • خرید بیت‌کوین از صرافی‌های آنلاین
  • برخی از وب سایت‌های بخت‌آزمایی، به کاربران خود بیت‌کوین می‌دهند.
  • مبادله بیت کوین با ارز دیگر (مشابه استفاده از صرافی)
  • می‌توان با پذیرفتن بیت‌کوین به عنوان وجه پرداختی در برابر کالا یا خدمات، بیت‌کوین به دست آورد.

گم شدن کیف پول بیت کوین

اگر شما کیف پول خود را گم کنید، پول های داخل آن هم از گردش مالی خارج می شود. سکه های گمشده همچنان در زنجیره بلاک باقی می ماند ولی دیگر قابل استفاده برای هیچکس نخواهد بود. با توجه به این که در صورت کم تر شدن سکه ها تعداد آن ها جبران نمی شود بنابراین این موضوع باعث افزایش قیمت آن می شود.

بیت کوین در آینده

بیت کوین ظرفیت این را دارد که تعداد تراکنش های خیلی بیشتری را در ثانیه انجام دهد ولی هنوز برای تبدیل شدن به یک روش جا افتاده پرداختی آماده نیست تا مانند شبکه های بانکی عمل کند. برای رسیدن به چنین هدفی گام هایی برداشته است و این موضوع در دستور کار است.

از نظر قضایی تاکنون گزارش نشده که در کشوری بیت کوین غیر قانونی اعلام شده باشد. به ویژه در ایران هنوز نهاد مربوطه در این زمینه چیزی اعلام نکرده است. اما قانون گذاران در دستگاه های قضایی در کشور های گوناگون در حال تدوین قوانین برای ارز های دیجیتال هستند و ممکن است در ایران هم شاهد قانون گذاری هایی در آینده نزدیک باشیم. بیت کوین ممکن است مانند پول نقد برای اهداق قانونی و غیر قانونی مورد استفاده قرار بگیرد. در مقایسه با استفاده از پول نقد و کارت های بانکی در جرایم رایانه ای می توان گفت استفاده از این سکه ها اصلا قابل مقایسه نیست و این ارز دیجیتالی آنقدر مزایا دارد که یبشتر از ضرر و زیان سود رسانی کند.

از نظر امنیتی بیت کوین ویژگی هایی دارد:

  • جعل کردن بیت کوین کاملا غیر ممکن است
  • کاربران بر پرداخت هایی که انجام می دهند، کنترل دارند؛ مثلا نمی توانند مبالغی که تایید نکرده اند را دریافت کنند
  • انجام تراکنش با بیت کوین برگشت ناپذیر است یعنی اگر پرداختی انجام شد نمی توانید مبلغ را برگردانید
  • ساز و کار های بک آپ گیری، رمزنگاری و امضای چندگانه در برابر سرقت و گم شدن بیت کوین ها شما را ایمن می کند

بیت کوین در اقتصاد

  • پذیرش توسط بازرگانان و تجار – در سال ۲۰۱۵، تعدادی بازرگانانی که بیت‌کوین را پذیرفته‌اند به بیش از صدهزار نفر رسید. کارمزد کارت‌های اعتباری بین دو تا سه درصد و کارمزد بیت‌کوین بین صفر تا دو درصد است. در اواخر سال ۲۰۱۳ دانشگاه نیکوزیا به عنوان نخستین دانشگاه، بیت‌کوین را پذیرفت و شروع به ارائه یک برنامه تحصیلی در مطالعه ارز رمزها کرد.
  • خدمات پرداخت – بازرگانان پذیرنده بیت‌کوین، از خدمات پرداخت ارائه دهندگان بیت‌کوین مانند BitPay یا Coinbase استفاده می‌کنند.
  • موسسات مالی – شرکت‌های بیت‌کوین همواره با بازکردن حساب در بانک‌های سنتی، مشکل داشته‌اند. در سال ۲۰۱۴ بانک اچ‌اس‌بی‌سی سرویس دهی به صندوق‌های تأمینی با لینک به بیت‌کوین را رد کرد. در همین سال، بانک مرکزی استرالیا حساب‌های وابسته به کسب و کار با بیت‌کوین را بست. به‌طور کلی بانک‌های استرالیا به بستن حساب کاربرانی که از کسب و کارهای ارزی دارند، شُهره‌اند. با این حال، بانک‌های استرالیا فناوری بلاک‌چِین که اساس آن بیت‌کوین است را پذیرفته‌اند. در گزارشی در سال ۲۰۱۳، بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو) بیت‌کوین را به عنوان ابزار عمده پرداخت برای تجارت الکترونیک و یک رقیب جدی برای ارائه دهندگان انتقال پول سنتی پذیرفت. در ماه ژوئن سال ۲۰۱۴، نخستین بانک که بدون کارمزد، سپرده‌ها را تبدیل به بیت‌کوین می‌کند، در بوستون باز شد.
  • به عنوان سرمایه‌گذاری – بسیاری از مردم جهان، برای حفظ ارزش دارایی خود، بیت‌کوین می‌خرند یا از آن برای سرمایه‌گذاری استفاده می‌کنند. در ماه ژوئیه سال ۲۰۱۴ نخستین صندوق بیت‌کوین در نیوجرسی تنظیم و توسط کمیسیون خدمات مالی نیوجرسی تأیید شد. در سال ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴، بانک مرکزی اروپا و سازمان تنظیم مقررات صنعت مالی هشدار دادند که سرمایه‌گذاری در بیت‌کوین ریسک است. فوربس بیت‌کوین را بهترین سرمایه‌گذاری سال ۲۰۱۳ نام‌گذاری کرد. در سال ۲۰۱۴، بلومبرگ بیت‌کوین را یکی از بدترین سرمایه‌گذاری‌های سال نامید با این حال در سال ۲۰۱۵، بیت‌کوین در صدر جدول ارز بلومبرگ قرار گرفت. به گزارش بلومبرگ، در سال ۲۰۱۳ حدود ۲۵۰ کیف پول بیت‌کوین با بیش از یک میلیون دلار بیت‌کوین وجود داشت. تعداد میلیونرهای بیت‌کوین نامشخص است زیرا هر فرد می‌تواند بیش از یک کیف پول داشته باشد.

بیت کوین در ایران

در اردیبهشت ۱۳۹۷ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که به‌کارگیری بیت کوین و ارزهای مجازی دیگر در تمام مراکز پولی و مالی ممنوع است. سید موسی شبیری زنجانی از مراجع تقلید استفاده از بیت‌کوین را به مفسده اقتصادی نداشتن و خلاف قانون نبودن، مشروط کرده‌ است.

مطابق گزارش نیویورک تایمز ، ایران در پی گسترش استخراج بیت کوین برای دور زدن تحریم‌های مالی ایالات متحده آمریکا علیه خود بوده است. از آنجایی که ردیابی معاملات و انتقالات در این ارز دیجیتالی کار آسانی نیست، نقل و انتقالات مالی بین‌المللی جمهوری اسلامی راحت تر در این بستر اتفاق می‌افتد. همچنین تصاویری از یک مرکز استخراج بیت کوین در تهران منتشر شد که ظاهراً توسط یک سرمایه گزار جوان اروپایی تأسیس شده است. مطابق گزارش‌ها بسیاری از سرمایه گذاران این ارز در -روسیه، اروپا و آسیا- تصمیمات احتمالی ای را برای انتقال استخراج این ارز به ایران را در دستور کار داشتند. از دلایل عمده این مسئله ارزانی قیمت برق در ایران ارزیابی شده بود. هر کیلووات ساعت برق در ایران شِش دهم یک سنت – هر دلار آمریکا ۱۰۰ سنت – (تا بهمن ماه ۱۳۹۷)در حالی که قیمت همین میزان برق در ایالات متحده آمریکا ۱۲ سنت و در کشوری مثل آلمان ۳۵ سنت بوده.